Der Hüttenfriedhof in Gleiwitz Pläne und Umsetzung

 

 

Renovierung des Kreuzes

 

 

 

Pläne und Umsetzung

 

Umfriedung 

Realisierung: 2006

Kreuz Realisierung: 2008

 

 

Kapelle

 

 

Lapidarium

 

 

Grabmäler

 

Grabpaten-

schaften

 

Bildung

 

 

1.  Historischer Abriss

 

   Das charakteristische Kreuz ist schon auf den ältesten Fotos des Friedhofs zu erkennen. Es befand sich auf der zentralen Achse der Allee, vor der Friedhofskapelle, die im Jahre 1833 errichtet wurde. Die Kapelle stand mit der Vorderseite in der Richtung des Haupteinganges.

 

 

   Während der Explosion, die am 9. Aprill 1933 zu völliger Zerstörung der Kapelle führte, hat das Kreuz keinen Schaden erlitten. 

 

 

Es stand auch vor der Kapelle, die im Jahre 1925 wiederaufgebaut wurde.

 

 

Als die Renovierung begann, hatten wir zur Verfügung: ein Foto (1867, Museum in Gliwice/Gleiwitz), eine Zeichnung und ein Foto mit ähnlichen Kreuzen (Produktkatalog der Gleiwitzer Hütte), gegenwärtige Fotos eines sehr ähnlichen Kreuzes, das sich in Chorzów/Königshütte befand.

 

 

 

 

2.  Angetroffener Zustand

   Das Kreuz mit der Figur des gekreuzigten Christus befindet sich auf einem hohen Postament mit einem Sims und einem Sockel mit drei charakteristischen Treppen.

 

 

   Das originale, gusseiserne Kreuz wurde durch ein Kreuz ersetzt, das aus zwei U-Eisen zusammenheschweißt wurde. Das Kreuz wurde auch um180 Grad umgedreht. Man kann also zu dem Schluss kommen, dass der Umtausch der Kreuze während des Abbruchs der Kapelle geschah (in der Mitte des 20. Jahrhunderts). Auf dem Friedhof, direkt beim Eingang, befindete sich noch ein Kreuz. Es gibt Hinweise darauf, dass es das originelle Kreuz war. Das Postament wurde oftmals mit Ölfarbe bemalt und gelegentlich repariert. Schäden wurden mit Zement ergänzt und das Ganze wurde mit einer Schelle zusammengezogen. Die Reparaturen haben weitgehend den Charakter des Kreuzes zerstört. Sogar in der Dokumentation, die sich im Büro des Denkmalpflegers befindet, ist es als „ein gemauertes Kreuz” beschrieben. Die Christusfigur wurde von einem Dieb beschädigt. Glücklicherweise, blitzschnelle Reaktion von Personen aus der Nachbarschaft hat den Dieb verscheucht. Er hat seine Beute (abgebrochene Beine) an Ort und Stelle liegen lassen.

 

3.  Opis działań rekonstrukcyjnych  

 

      W trakcie prowadzonych prac, po zdjęciu wielu warstw farby i tynku okazało się że stan techniczny krzyża jest o wiele gorszy niż przewidywaliśmy.

 

Kolejność działań:

 

1. Rozebranie krzyża na poszczególne części składowe.

2. Śrutowanie żeliwnej powierzchni poszczególnych elementów.

3. Spawanie oderwanych przez wandali nóg posągu Jezusa 

4. Spawanie pękniętego żeliwnego postumentu krzyża, tu okazało się iż żeliwo z którego odlany jest cały krzyż posiada dawno już nie stosowany skład chemiczny, co znacznie utrudniło dobór odpowiednich elektrod do spawania.

5. Wykonanie rekonstrukcji i dospawanie brakującej części żeliwnej pokrywy krzyża

6. Mechaniczne oczyszczenie klinkierowej powierzchni fundamentu krzyża.

7. Zaprojektowanie na podstawie podobnych elementów w innych krzyżach i wykonanie brakującej „nasady” czyli łącznika między właściwym krzyżem a pokrywą postumentu.

 

 

8. Zabezpieczenie wszystkich elementów żeliwnych przed wpływami atmosferycznymi poprzez dwukrotne malowanie

9. Nałożenie antracytowej pasty patynującej i polerowanie – dodatkowo nałożenie na postać Chrystusa patyny srebrzystej  

10. Ustawienie postumentu na klinkierowej podstawie i wypełnienie wnętrza betonem, przy zastosowaniu dylatacji wypełnionej materiałem ściśliwym

11. Scalenie pozostałych elementów – zabezpieczenie szczelin przed dostawaniem się wody do wnętrza

 

   Dodatkowo zleciliśmy zakładowi sztukatorskiemu wykonanie brakujących elementów postaci Chrystusa oraz replik płaskorzeźb aniołów znajdujących się dawniej na postumencie (przed czyszczeniem mimo wielu warstw farby olejnej dało się dostrzec kontur płaskorzeźb, po powiększeniu archiwalnego zdjęcia do skali 1:1 i nałożeniu na postument, zbieżność kształtów nie pozostawiła cienia wątpliwości co do istnienia niegdyś takich płaskorzeźb). 

 

 

 

 

 

Zdjęcia z przebiegu prac: Marian Jabłoński, Marek Klimurczyk, Małgorzata Malanowicz, Bogusław Maliszewski, Leszek Szynter